Bạn cần một trăm khách hàng giả cho cơ sở dữ liệu thử nghiệm, hoặc một cái tên và địa chỉ trông thật cho bản thiết kế giao diện. Lấy dữ liệu khách hàng thật ra dùng là cách nhanh nhất và cũng dễ gặp rắc rối pháp lý nhất. Giải pháp đúng là một trình tạo danh tính ngẫu nhiên miễn phí: nó dựng ra những hồ sơ trông hợp lý nhưng không thuộc về người thật nào. Dưới đây là những gì nó sinh ra, khi nào dùng là chính đáng và ranh giới không được vượt qua.
Công cụ này sinh ra những gì
Mỗi lần bấm nút, bạn nhận một hồ sơ hoàn chỉnh, thường gồm:
- Họ tên và giới tính khớp nhau, theo quy ước đặt tên của quốc gia được chọn.
- Ngày sinh kèm độ tuổi.
- Địa chỉ gồm số nhà, tên đường, phường xã, thành phố và tỉnh.
- Mã bưu chính và số điện thoại đúng định dạng của vùng đó.
- Tên đăng nhập, một mật khẩu gợi ý và một địa chỉ email đề xuất.
Điểm mấu chốt là tính nhất quán. Một chuỗi ký tự ngẫu nhiên sẽ bị biểu mẫu từ chối ngay; hồ sơ được sinh đúng cách vượt qua các bước kiểm tra định dạng, nhờ vậy bạn kiểm thử được đúng thứ mình cần.
Những trường hợp dùng hoàn toàn chính đáng
- Nạp dữ liệu mẫu cho cơ sở dữ liệu thử nghiệm. Hai nghìn bản ghi trông như thật giúp lộ ra lỗi hiệu năng, phân trang và sắp xếp mà mười bản ghi kiểu "Nguyễn Văn Test" không bao giờ cho thấy.
- Kiểm thử biểu mẫu đăng ký. Đội QA cần dữ liệu hợp lệ cho luồng thuận và dữ liệu ranh giới cho luồng lỗi.
- Điền vào bản thiết kế giao diện. Danh sách người dùng và bảng dữ liệu trông thuyết phục hơn hẳn khi có tên và địa chỉ giống thật.
- Dạy học và trình diễn sản phẩm. Không nên phơi thông tin khách hàng thật lên máy chiếu.
- Dữ liệu kiểm thử thân thiện với GDPR. Hồ sơ sinh ra không mô tả người có thật nên không phải dữ liệu cá nhân, và gánh nặng tuân thủ cũng biến mất.
Vì sao không nên bê dữ liệu thật sang môi trường thử nghiệm
Sao chép cơ sở dữ liệu sản xuất sang máy chủ staging là thói quen phổ biến và là một sai lầm bảo mật tốn kém. Môi trường thử nghiệm luôn được bảo vệ lỏng lẻo hơn: mật khẩu dùng chung, bản sao lưu nằm trên máy lập trình viên, quyền truy cập mở cho cả nhà thầu bên ngoài. Bản sao đó vẫn là dữ liệu cá nhân theo GDPR, và rò rỉ ở đó vẫn phải khai báo với cơ quan quản lý.
Dữ liệu sinh tự động xoá bỏ rủi ro này: không có người thật nào bị lộ, vì không có người thật nào trong đó.
Những việc tuyệt đối không được dùng
Danh tính do máy sinh ra không được dùng để:
- Gian lận danh tính hay mạo danh dưới bất kỳ hình thức nào.
- Vượt qua quy trình định danh khách hàng (KYC) tại ngân hàng hay công ty bảo hiểm.
- Qua mặt cơ chế xác minh độ tuổi.
- Khai báo gian dối với cơ quan nhà nước, cơ sở y tế, nhà tuyển dụng hay tổ chức tín dụng.
- Mở tài khoản đứng tên một người không tồn tại nhằm mục đích tài chính.
Những hành vi này vi phạm pháp luật ở Việt Nam cũng như hầu hết các nước khác, và việc dữ liệu do phần mềm sinh ra không làm nhẹ trách nhiệm. Công cụ này dành cho kiểm thử phần mềm và bảo vệ quyền riêng tư, không dành cho việc lừa dối.
Dữ liệu được sinh ra là hư cấu
Tên, địa chỉ và số điện thoại được ghép từ các danh sách thành phần theo quy tắc định dạng, không có cơ sở dữ liệu người thật nào phía sau. Mọi sự trùng hợp với một người có thật đều hoàn toàn ngẫu nhiên.
Ghép với email dùng một lần và mật khẩu mạnh
Khi phải đăng ký một dịch vụ ít quan trọng chỉ để tải một tệp PDF, bộ ba này giúp hộp thư của bạn sạch sẽ: một hồ sơ từ trình tạo danh tính cho các trường không bắt buộc phải thật, một địa chỉ email tạm thời để nhận thư kích hoạt, và một chuỗi mạnh từ công cụ tạo mật khẩu. Muốn hiểu vì sao độ dài quan trọng hơn ký tự đặc biệt, hãy đọc cách tạo cụm mật khẩu mạnh; còn với tài khoản bạn thật sự quan tâm, hãy bật xác thực hai lớp và tìm hiểu mã TOTP là gì.
Lưu ý: cách này chỉ dành cho dịch vụ ít rủi ro mà bạn sẽ không quay lại. Với ngân hàng, cơ quan nhà nước hay bất cứ nơi nào pháp luật yêu cầu thông tin thật, bạn phải khai đúng sự thật.
Câu hỏi thường gặp
Dữ liệu sinh ra có thể trùng người thật không?
Có thể trùng ngẫu nhiên, giống như hai người có thể trùng họ tên. Hồ sơ không lấy từ tập dữ liệu người thật nào, nên mọi sự giống nhau đều là tình cờ.
Dùng danh tính giả để đăng ký dịch vụ có hợp pháp không?
Với dịch vụ miễn phí không đòi hỏi định danh, đó là chuyện giữa bạn và điều khoản sử dụng. Với nơi nào pháp luật yêu cầu xác minh danh tính, đó là hành vi vi phạm.
Có dùng được để kiểm thử luồng KYC hoặc thanh toán không?
Không dùng với hệ thống thật. Hãy dùng môi trường sandbox và bộ dữ liệu thử nghiệm do chính nhà cung cấp dịch vụ cấp.
Có thay thế được việc ẩn danh hoá dữ liệu thật không?
Nó còn tốt hơn: dữ liệu ẩn danh hoá vẫn có nguy cơ bị tái định danh khi ghép với nguồn khác, còn dữ liệu sinh tự động ngay từ đầu đã không chứa thông tin của ai.
